Món ăn dưỡng sinh hơn nghìn năm của Thiếu Lâm Tự – Thiếu Lâm Bát Bảo Tô

Thiếu Lâm Bát Bảo Tô là một món ăn dưỡng sinh đặc biệt gắn với văn hóa ẩm thực của Thiếu Lâm Tự, Trung Quốc. Bát Bảo Tô được tạo nên từ tám loại sơn trân và dược liệu quý, trong đó nổi bật là linh chi, nấm đầu khỉ, ngân nhĩ, bạch quả, mộc nhĩ, nấm Tung Sơn, nấm hương và phục linh.

Theo truyền thống được lưu truyền tại Đăng Phong – quê hương của Thiếu Lâm Tự – món ăn này từng được các nhà sư sử dụng như một loại thực phẩm bổ dưỡng, đặc biệt phù hợp với đời sống tu hành và luyện võ. Người xưa quan niệm rằng việc sử dụng các loại nấm, dược liệu và sơn trân một cách hài hòa có thể giúp bồi bổ cơ thể, mạnh gân cốt, hoạt lạc, tăng sức khỏe và duy trì thể trạng cân đối.

Thiếu Lâm Bát Bảo Tô là gì?

“Bát bảo” nghĩa là tám báu vật  – một món ăn được làm từ 8 nguyên liệu quý của Thiếu lâm.

Theo thông tin được Cổng thông tin Chính quyền thành phố Đăng Phong giới thiệu, Thiếu Lâm Bát Bảo Tô được làm từ tám loại sơn trân và dược liệu gồm:

1. Linh chi
2. Nấm đầu khỉ
3. Ngân nhĩ
4. Bạch quả
5. Mộc nhĩ
6. Nấm Tung Sơn
7. Nấm hương
8. Phục linh

Tám nguyên liệu này được chế biến thành những phần thực phẩm riêng biệt rồi gọi chung là Thiếu Lâm Bát Bảo Tô. Nguồn tư liệu của chính quyền Đăng Phong cho biết mỗi loại nguyên liệu được quan niệm có những giá trị riêng và được sử dụng luân phiên như một món ăn giúp cường thân, hoạt lạc và bồi bổ.

Vì sao món ăn này gắn với các nhà sư Thiếu Lâm?

Thiếu Lâm Tự nằm dưới chân Tung Sơn, tại Đăng Phong, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Đây không chỉ là một trong những trung tâm Phật giáo nổi tiếng mà còn là cái nôi của Thiếu Lâm võ thuật.

Trong truyền thống Thiếu Lâm, việc ăn uống không đơn thuần nhằm tạo cảm giác ngon miệng mà còn hướng tới việc duy trì thể lực để tu hành và luyện võ.

Các võ tăng phải luyện tập với cường độ cao. Vì vậy, bên cạnh ngũ cốc, rau củ và đậu đỗ, việc khai thác các loại nấm, quả, hạt và thực vật vùng núi tạo nên một hệ thống thực phẩm có tính dưỡng sinh đặc trưng.

Thiếu Lâm Bát Bảo Tô được xem là một sản phẩm tiêu biểu của tư tưởng đó: ăn để nuôi dưỡng thân thể nhưng vẫn giữ tinh thần thanh đạm của ẩm thực nhà Phật.

Điểm đặc biệt của món ăn nằm ở sự kết hợp giữa nhiều loại nguyên liệu có giá trị dinh dưỡng và được Đông y truyền thống coi trọng.

Thiếu Lâm Bát Bảo Tô và câu chuyện hơn 1.000 năm

Một trong những điều khiến Thiếu Lâm Bát Bảo Tô trở nên nổi tiếng là câu chuyện lịch sử gắn với Đường Thái Tông Lý Thế Dân.

Theo truyền thuyết được lưu truyền tại Thiếu Lâm, vào thời nhà Đường, khi Lý Thế Dân còn là Tần Vương, các võ tăng Thiếu Lâm từng giúp ông trong cuộc chiến với Vương Thế Sung ở Lạc Dương.

Sau khi lên ngôi, Đường Thái Tông ghi nhớ công lao của các võ tăng Thiếu Lâm. Từ đó hình thành mối quan hệ đặc biệt giữa triều đình nhà Đường và Thiếu Lâm Tự.

Theo câu chuyện được các tư liệu địa phương ghi lại, vào thời Trinh Quán, Đường Thái Tông đến Thiếu Lâm Tự và được thiết đãi một đại tiệc chay. Trong rất nhiều món ăn trên bàn tiệc, món khiến ông đặc biệt chú ý chính là Thiếu Lâm Bát Bảo Tô. Ông được truyền lại là đã khen món ăn này là một “kỳ vị hiếm có”.

Chính câu chuyện với Đường Thái Tông đã khiến Thiếu Lâm Bát Bảo Tô được nhắc đến như một món ăn có lịch sử hơn một thiên niên kỷ.

Tám loại nguyên liệu quý trong Thiếu Lâm Bát Bảo Tô

1. Linh chi

Linh chi từ lâu đã xuất hiện trong các bài thuốc và quan niệm dưỡng sinh phương Đông. Trong văn hóa Trung Hoa, linh chi thường gắn với hình ảnh trường thọ, dưỡng sinh và sức khỏe.

2. Nấm đầu khỉ

Nấm đầu khỉ, hay hầu đầu cô, là một loại nấm ăn được có hình dáng đặc biệt. Đây là nguyên liệu thường xuất hiện trong ẩm thực dưỡng sinh Trung Hoa và các món chay cao cấp.

3. Ngân nhĩ

Ngân nhĩ còn gọi là mộc nhĩ trắng, có kết cấu mềm, giòn và thường được sử dụng trong các món chè, món hầm và món dưỡng sinh.

4. Bạch quả

Bạch quả là hạt của cây ngân hạnh, một nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực Trung Hoa. Hạt bạch quả thường được sử dụng với lượng vừa phải trong các món ăn và món canh.

5. Mộc nhĩ

Mộc nhĩ giàu chất xơ và tạo độ giòn đặc trưng cho món ăn. Đây cũng là nguyên liệu phổ biến trong ẩm thực chay và ẩm thực Trung Hoa.

6. Nấm Tung Sơn

Tung Sơn là vùng núi gắn liền với Thiếu Lâm Tự. Những loại nấm vùng núi được xem là một phần quan trọng của nguồn thực phẩm tự nhiên mà các nhà sư khai thác và sử dụng.

7. Nấm hương

Nấm hương đem lại vị umami tự nhiên, hương thơm đặc trưng và thường được sử dụng trong nhiều món chay truyền thống.

8. Phục linh

Phục linh là một loại dược liệu quen thuộc trong Đông y. Trong văn hóa dưỡng sinh cổ truyền, phục linh thường được phối hợp với nhiều loại nguyên liệu khác để tạo nên các món ăn và bài thực dưỡng.

Cũng vì liên quan đến công dụng và ảnh hưởng đối với cơ thể, thành phần của món ăn này chủ yếu là nấm – nên cũng phải theo công thức để cân bằng tính dược thiện trong một phần ăn, đảm bảo phát huy đúng và đủ công dụng với người dùng.

Thiếu Lâm Bát Bảo Tô có tác dụng gì?

Theo quan niệm thực dưỡng truyền thống, Thiếu Lâm Bát Bảo Tô được xem là món ăn có nhiều giá trị đối với sức khỏe. Những công năng thường được nhắc đến gồm:

• Bồi bổ cơ thể
• Hỗ trợ cường gân cốt
• Hỗ trợ hoạt huyết, hoạt lạc theo quan niệm Đông y
• Giúp cơ thể khỏe khoắn, dẻo dai
• Hỗ trợ phục hồi thể lực
• Bổ sung dinh dưỡng từ nấm, hạt và thực vật
• Phù hợp với chế độ ăn thanh đạm
• Hỗ trợ duy trì vóc dáng khi sử dụng trong chế độ ăn cân đối

Đặc biệt, với những người quan tâm đến ẩm thực dưỡng sinh, ăn chay, thực dưỡng và chăm sóc sức khỏe chủ động, Bát Bảo Tô mang một giá trị rất riêng: đó không chỉ là món ăn mà còn là sự kết hợp giữa ẩm thực – dược liệu – văn hóa Thiền – võ thuật Thiếu Lâm.

Vì sao món ăn này được cho là giúp “cường gân cốt”?

Điểm thú vị của Bát Bảo Tô nằm ở chính triết lý ăn uống của Thiếu Lâm.

Một võ tăng vừa phải tu hành, vừa luyện võ, vì vậy cơ thể cần được cung cấp năng lượng và dưỡng chất đầy đủ nhưng không quá nặng nề.

Tám loại nguyên liệu của Bát Bảo Tô chủ yếu đến từ nấm, hạt và dược liệu thực vật. Khi kết hợp với ngũ cốc hoặc bột làm bánh, món ăn tạo nên một nguồn thực phẩm vừa có tính thanh đạm vừa giàu thành phần thực vật.

Trong cách nhìn của Đông y truyền thống, “gân cốt” không chỉ được hiểu đơn giản là xương và cơ bắp mà còn liên quan đến trạng thái vận động, khí huyết và sức khỏe tổng thể.

Vì thế, cụm từ “cường gân cốt, hoạt huyết” thường được dùng để mô tả giá trị dưỡng sinh của món ăn này.

Nguồn tư liệu của chính quyền Đăng Phong cho biết món Bát Bảo Tô từng bị thất truyền vào cuối thời Đường trong biến động lịch sử, sau đó được các đơn vị địa phương nghiên cứu và phục dựng dựa trên những tư liệu còn lại, với sự tham gia cố vấn của các vị cao tăng Thiếu Lâm.

Điều này càng làm cho món ăn trở nên hấp dẫn khi nhìn dưới góc độ di sản ẩm thực.

Thiếu Lâm Bát Bảo Tô là một món ăn đặc biệt trong văn hóa ẩm thực Thiếu Lâm, nổi bật bởi sự kết hợp của tám loại sơn trân và dược liệu gồm linh chi, nấm đầu khỉ, ngân nhĩ, bạch quả, mộc nhĩ, nấm Tung Sơn, nấm hương và phục linh.

Theo truyền thống, món ăn được các nhà sư Thiếu Lâm sử dụng như một loại thực phẩm dưỡng sinh, hướng tới bồi bổ cơ thể, cường gân cốt, hoạt lạc, tăng cường thể lực và duy trì sức khỏe. Câu chuyện về Đường Thái Tông Lý Thế Dân thưởng thức và khen ngợi món ăn cũng góp phần tạo nên giá trị văn hóa đặc biệt của Bát Bảo Tô.

Trải qua hơn một nghìn năm được lưu truyền trong văn hóa Thiếu Lâm, Bát Bảo Tô ngày nay có thể được nhìn nhận như một đại diện thú vị của ẩm thực dưỡng sinh phương Đông: ăn không chỉ để no, mà còn hướng tới sự cân bằng giữa cơ thể, tinh thần và lối sống.

Và có lẽ đó cũng chính là tinh thần sâu xa của ẩm thực Thiếu Lâm: thanh đạm mà bổ dưỡng, giản dị mà tinh tế, ăn để khỏe – luyện để mạnh – sống để an.

Bài viết được nghiên cứu, sưu tầm bởi Ngự Thiện. Vui lòng dẫn link bài viết khi đăng lại.